Pozitif Psikolojinin Cevap Aradığı Bazı Sorular

Pozitif psikolojiyi, iyi yaşamanın bilimi olarak tanımlayabiliriz. Psikoloji bilimi bu güne kadar “İyi yaşam nedir?” sorusuna çok fazla odaklanmamıştır. Bu soruya daha çok felsefe ve teoloji alanları eğilmiş ve kendi disiplinleri içerisinde cevap vermeye çalışmışlardır. Psikoloji ise adeta kendisini psikolojik rahatsızlıkların tedavisine adamış ve iyi yaşamla ilgili konulara çok az değinmiştir. Psikolojinin yeni çocuğu olan pozitif psikoloji ise iyi ve kaliteli yaşam ile ilgili konularla ağırlıklı olarak ilgilenmektedir. Pozitif psikolojinin amacını net bir şekilde ortaya koyabilmek için, bu yaklaşımın hangi sorulara cevap aradığına bakmakta fayda var diye düşünüyorum. Pozitif psikolojinin…

Devamı

Pozitif Psikoloji Kavramları

Pozitif psikoloji bir mutluluk bilimi midir? Bu soruya hem evet hem hayır cevabını verebiliriz. Evet, çünkü mutluluk konusu pozitif psikolojinin en temel araştırma konularından bir tanesidir. Hayır, çünkü pozitif psikoloji yalnızca mutluluğu araştıran bir bilim dalı değildir. Pozitif psikoloji, insanın olumlu özelliklerine, güçlü yanlarına ve erdemlerine odaklanan bir disiplindir. Bu itibarla da, sıradan normal insanla ilgili konular pozitif psikolojinin kapsamında değerlendirilebilir. Peki, pozitif psikolojinin psikolojik rahatsızlıklara ve olumsuz yaşam olaylarına bakışı nasıldır? Pozitif psikoloji, psikolojik rahatsızlıkları ve yaşamdaki olumsuzlukları reddetmez ve bunların hayatın bir parçası olduğunu kabul eder. Bu yaklaşımın…

Devamı

Hayvanlar Tarafından Büyütülen “Vahşi” Çocuklar

İnsanın sosyal bir varlık olduğu ifadesi neredeyse hepimizin dilindedir. Hatta insan ilişkileri ve iletişimle ilgili bilimsel makalelerin çoğu da bu cümleyle başlar. Yanlış bir ifade de değildir. Bugün gerek antropoloji gerekse psikoloji bilimi bizi “insan” yapan ve bu uygarlığı oluşturmamızı sağlayan etkenin “sosyal yaşamımız” olduğunu belirtmektedir. Peki, insanlardan uzak, doğada tek başımıza ya da başka hayvanlarla aynı ortamlarda yaşasaydık nasıl bir şey olurdu? Böyle bir şeyi hayal edebilir miyiz? Tarihte bunun örnekleri var mı? Evet bu bir fantezi değil. İnsanlık tarihinde bunun pek çok örneği var. Bunlardan bazıları çok eski…

Devamı

Pozitif Psikolojinin Geleceği

Pozitif psikoloji, sıradan insanın davranışlarını ve güçlü yönlerini bilimsel yollarla inceleyen bir disiplindir. Ortaya çıkışından itibaren üzerinde yoğun tartışmalar olmuş ve bu yaklaşıma ciddi eleştiriler de gelmiştir. Bu eleştirilerden bir tanesi de, bu yaklaşımın geçici bir heves olduğu yönündeydi. Ancak henüz ergenlik dönemini yaşayan pozitif psikoloji yaklaşımı, psikoloji camiası içerisinde pek çok kişinin ilgisini çekti. Konu ile ilgili, konferanslar düzenlendi, dergiler yayın hayatına başladı, yüksek lisans ve doktora programları açıldı ve gün geçtikçe bu yaklaşıma ilişkin ilgi artmaktadır. Gelinen noktada, bunun geçici bir heves olmadığı anlaşıldı. Ancak, beklenen bireysel ya…

Devamı

Pozitif Psikolojinin Tarihsel Gelişimi

Pozitif psikoloji yaklaşımının başlangıç tarihi olarak 1998 yılı verilir. Ancak pozitif psikoloji konuları ile ilgili araştırmalar bundan çok daha eski tarihlere kadar gider. İlk çağ filozoflarının mutluluk ve iyi oluşla ilgili tezleri ve görüşleri yabana atılır türden düşünceler değildir. Ancak o kadar uzağa gitmeyelim. Modern psikoloji tarihi içerisinde pozitif psikoloji kapsamında değerlendirilebilecek neler yapılmış onlara bir göz atalım. Bu konuyla ilgili en çarpıcı ve belki de ilk girişim, psikolojinin dahi çocuğu William James’in çabalarıdır. Amerikan Psikologlar Derneği başkanlığı da yapmış olan William James’ın (1842-1910), Amerikan Felsefe Derneği başkanlığı yaptığı dönem…

Devamı

Kişilerarası İlişki Tarzları: Besleyici ve Zehirleyici İlişkiler

Mutluluğunun sürmesini istiyorsan, hayatındakilerin de mutlu olmasına özen göster. Doğan Cüceloğlu Diğer insanlarla ilişkilerimizin niteliği, yaşam kalitemizin belirleyicilerindendir. Nitekim yaşam kalitesi ya da psikolojik iyi oluşla ilgili tüm çalışmalarda kişilerarası ilişkiler önemli bir bileşen olarak yer alır. Yine psikolojik ihtiyaçlarla ilgili ortaya konulan tüm tezlerde, ilişki, bağlanma ve aidiyet ihtiyacı gibi kişilerarası ilişkilerle ilgili ihtiyaçlar vurgulanır. Peki ama nedir ilişkilerimizin kalitesini belirleyen? Bu sorunun cevabı büyük oranda kişilerarası ilişki tarzlarımızda yatıyor. Yani diğer insanlarla nasıl iletişim kurduğumuzla ilgili bir durum. Temelde, insanlarla iki tarzda iletişim kurarız. Bunlar besleyici ya da…

Devamı

İnsan ne ister? Psikolojik İhtiyaçlar

“Psikolojik ihtiyaçların karşılanmaması, sadece çorbayla beslenmek gibidir. Hayatta kalırsınız ancak kendinizi tam olarak beslenmiş hissetmezsiniz.” Dr. Rick Hanson, Beynin Mutluluk Ayarları Kitabı Yazarı İnsan olarak türümüzün ortak psikolojik ihtiyaçlarından bahsedebilir miyiz? Acaba insan ne ister?  Psikoloji alanındaki bilim insanlarının cevap aradığı en temel sorulardan birisi budur. Psikolojinin önde gelenleri, bu soruya farklı cevaplar vermişler. Söz gelimi Freud, insan cinsellik ve saldırganlık güdülerini doyurmak için davranışlarda bulunur demiştir. Viktor Frankl ise, insanı güdüleyen şey yaşamını anlamlı kılma çabasıdır demiş. Hümanist psikologlardan A. Maslow da, insanı güdüleyen şeyin, kendini gerçekleştirme ihtiyacı olduğunu…

Devamı

Acının Dönüştürücü Gücü: Travma Sonrası Gelişim

Friedrich Nietzsche’nin meşhur sözü “Beni öldürmeyen şeyler güçlendirir”. Bu gerçekten böyle midir? İnsanlar nasıl tepki veriyorlar acıya, hastalıklara, işten atılmalara, kayıplara… Travmatik olaylar karşısında ne yapıyorlar? Herkes aynı şekilde mi tepki veriyor travmatik olaylara? Bizleri öldürmeyen acılar, maalesef ki her zaman güçlendirmiyor. Acının ya da travmatik olayın büyüklüğü, kişinin psikolojik sağlamlık düzeyi, metaneti ve daha pek çok etken bizim acı karşısında nasıl tepki vereceğimizin belirleyicisi oluyor. Travmatik olaylar karşısında kişi, acıya yenik düşebiliyor ve travma sonrası stres bozukluğu dediğimiz psikolojik sorunu yaşayabiliyor. Kimi zaman da, travmatik olaydan ve etkilerinden çabuk…

Devamı

Başkası Olma Kendin Ol, Böyle Çok Daha Güzelsin: Özgünlük

Özgünlük (otantiklik) konusu ile en çok ilgilenenler varoluşçu ve hümanist psikologlar olmuştur. Hangi kitapta okumuştum hatırlamıyorum ancak yıllar önce, yalan söylemenin ruh sağlığımıza nasıl bir etkide bulunduğuna dair bir şeyler okumuştum. Orada yalan söylemeden bahsedilirken, yalnızca dille söylenen yalandan bahsetmiyordu. Bir bütün olarak bireyin beden diliyle, davranışlarıyla ve söyledikleriyle sahici olmasından bahsediyordu. Eğer birey, yalan ve yapmacık davranışlar üzerine bir yaşam kurmuşsa, bu onun ruhsal bütünlüğüne zarar verir ve psikolojik sağlığını bozar diye devam ediyordu. Yani özgün olmanın önemini vurguluyordu. Özgün olma, son zamanlarda pozitif psikoloji kapsamında tekrar gündeme gelen…

Devamı

Yaşam Kalitesinin Ölçülmesi ve Değerlendirilmesi

Yaşam kalitesi konusu, pozitif psikolojinin yoğun olarak çalıştığı konulardandır. Konu bireysel olarak ele alınabildiği gibi toplumsal açıdan da ele alınmaktadır. Yani toplulukların, şehirlerin ya da ülkelerin yaşam kalitesi ile ilgili çalışmalar yapılmaktadır. Kaliteli bir yaşam sürüyor musunuz? Yaşam kalitenizin belirleyicileri nelerdir? Bu yazıda bunlara değinmeye çalışacağım. Yaşam kalitesi üzerine önemli çalışmalar yapan bilim insanlarından birisi Robert A. Cummins’dir. Kendisi “Applied Research in Quality of Life” adlı bilimsel derginin kurucusu ve editörüdür. Dergide yaşam kalitesi ile ilgili çalışmalar yayınlanmaktadır. Cummins, yaşam kalitesinin belirleyicisi olarak sekiz alan belirlemiştir. Bu sekiz alanda bireyin…

Devamı