Kendini Değerli Hissetmenin Psikolojisi: Öz-Saygı

Öz-saygı, adı üstünde kişinin kendisine ve özüne saygı duyması, kendisini değerli, yeterli ve önemli hissetmesidir. Bir başka deyişle öz-saygı, bireyin kendisine karşı duyduğu sevgi, saygı, güven ve beğeni duygularını içermektedir. Kendisine karşı bu şekilde olumlu değerlendirme ve tutum içindeki kişi doğal olarak sevilmeye ve beğenilmeye de layık olduğunu düşünür. Bu yazıda kendini değerli hissetmenin psikolojisini yani öz-saygıyı ele alacağız. Öz-saygı konusu, psikoloji alanında üzerinde en çok araştırma yapılan konulardan birisidir. Alanyazında, öz-değer ve benlik saygısı şeklinde de geçer. Öylesine kritik bir kavramdır ki, ruh sağlığının hem negatif hem de pozitif…

Devamı

Yaşamın Sırrı DNA – Kitap Değerlendirmesi

Bundan 5-6 yıl önce Tübitak Bilim-Teknik Dergisi’ne abone olmuştum. Onlar da dergiyle birlikte bir kitap hediye ettiler: Yaşamın Sırrı DNA. Kitabı şöyle bir karıştırıp göz gezdirdikten sonra, ileride okurum diye kitaplığıma koymuştum. Bu ileride okuma işi, uzun süre sonra bu hafta gerçekleşti. Kitap, Iowa Üniversitesi’nden Prof. Dr. Bahri Karaçay isimli değerli bir bilim insanımız tarafından yazılmış. Kitabı okudum ve çok beğendim. Hatta mutluluk üzerine çalışmalar yaptığım için, keşke imkân olsa da kendisiyle mutluluk ve genetik ilişkisi hakkında konuşsak diye düşündüm. Bu arada internette araştırırken bu kitabından başka, “Mutlu Beyin” diye…

Devamı

Biraz umut sürsen tüm yaralar iyileşir mi?

Üsküdar Üniversitesi’nden Doç. Dr. Tayfun Doğan ile umut ve pozitif psikoloji üzerine bir sohbet gerçekleştirdik. İstifadeye medar olması ‘umud’uyla…  Pozitif psikoloji nedir? Pozitif psikoloji, geleneksel psikolojinin aksine insanların müsbet özelliklerine, güçlü yönlerine odaklanan, daha çok umut, iyimserlik, mutluluk, hayat kalitesi, yaşam doyumu gibi psikolojik iyi oluş konusunu araştıran bir yaklaşımdır. Yaklaşık olarak 2000’lerin başında başlayan bu akım, şu anda bilimsel olarak insanların güçlü özelliklerini, olumlu yönlerini araştırıyor. Psikoloji ya da psikolog dendiğinde, insanların aklına depresyon, aksiyete, şizofreni gibi ruhsal bozukluklar geliyor. Psikoloji, sadece ruhsal bozukluklarla, hastalıklarla uğraşıyormuş gibi düşünülüyor. Psikoloji insan…

Devamı

Duygusal Zekâ Neden Önemlidir?

Duygusal zekâ kavramını mutlaka duymuşsunuzdur. Psikoloji alanında özellikle 90’ların popüler konusuydu. Bugün her ne kadar gündemden düşmüş olsa da yine de önemli bir konu olduğunu düşünüyorum. Zaten sosyal bilimlerde nadiren yeni kavramlar üretilir. Çoğunlukla var olan kavramlar farklı şekillerde ifade edilerek yeni bir kavram gibi sunulur. Duygusal zekâ da bu anlamda yeni şişedeki eski şarap gibidir. Zekâ konusu psikoloji biliminin ilk zamanlarından itibaren ele alınmış ve üzerine çok fazla görüş bildirilmiş bir konudur. Halen de güncelliğini yitirmemiştir. Zekâ ile ilgili araştırmalarda önceleri büyük oranda akademik zeka üzerinde durulmuş ancak ilerleyen…

Devamı

Hayatınıza anlam katan ve tutkuyla bağlandığınız bir şeyler var mı?

İnsanlar para kazanmak, çocuk sahibi olmak, kariyer yapmak, tanınmak-bilinmek, üretmek ya da bir şeyler başarmak isterler? Tüm bunlar ne içindir? Bunların arkasında yatan temel güdüleyici güç nedir? Psikoloji alanından farklı kuramcılar buna farklı cevaplar vermişler. Kimisi insanı güdüleyen şeyin doğuştan gelen cinsellik ve saldırganlık güdülerini doyurmak olduğunu söylemiştir. Kimisi insanı motive eden şey üstün olma çabasıdır demiştir. Kimisi de kendini gerçekleştirme istek ve ihtiyacının davranışlarımızın arkasında yatan temel güdüleyici güç olduğunu ifade etmiştir. Hepsi de insanla ilgili önemli bir gerçeğe işaret etmişler ve insan davranışlarını açıklamaya çalışmışlardır. Viktor Frankl isimli…

Devamı

Psikolojik İyi Oluşun 4 Belirleyicisi

Psikolojik iyi oluş son zamanlarda oldukça gündemde olan bir kavramdır. Gerek akademik çalışmalarda gerekse popüler medyada sürekli karşımıza çıkıyor ve oldukça da geniş kapsamlı bir kavramdır. Bu kavramla aynı ya da yakın anlamda kullanılan pek çok ifade de bulunmaktadır. Örneğin, duygusal iyi oluş, öznel iyi oluş, mental iyi oluş, mutluluk ve yaşam doyumu gibi kavramlar psikolojik iyi oluşla pek çok açıdan benzerlik taşımaktadırlar. Psikolojik iyi oluş düzeyi yüksek birey, aslında ruh sağlığı yerinde insandır.  Psikolojik iyi oluş üzerine araştırmalar yapan psikoloji alanı ise pozitif psikolojidir. Psikolojinin bu yeni alanı 1998…

Devamı

İnsanın Anlam Arayışı: Bir İnsan Ömrünü Neye Vermeli

Bir işle meşgul olan mutlu bir moron grubu düşünün. Açık bir alana tuğla taşıyorlar. Tuğlaların hepsini alanın bir ucuna dizer dizmez, bunları karşı tarafa taşımaya başlıyorlar. Bu hiç durmaksızın devam ediyor ve yılın her günü aynı şeyi yapmakla meşguller. Bir gün moronlardan biri kendi kendine ne yaptığını soracak kadar duraklıyor. Tuğlaları taşımanın ne gibi bir amacı olduğunu düşünüyor, o andan itibaren yaptığı işten daha önce olduğu kadar mutlu değildir. Ben neden tuğlaları taşıdığını merak eden moronum. Irvin Yalom – Varoluşçu Psikoterapi Peki, hayatın anlamı var mı? Bu zor bir soru…

Devamı

Pozitif Bir Karakter Gücü Olarak Umut

Bir yöne doğru yola çıkıp, yürüyüp yürüyüp, yolun bittiğini, tükendiğini; örneğin bir uçuruma, bir duvara, bir deniz kıyısına dayandığını gören kişi ne yapar? Düşmez, kırılmaz, boğulmazsa, yeni bir yol arar herhalde… Oruç Aruoba, 1992 Umut, insanların sorunlarını çözebilmek ya da arzu ettiklerine ulaşabilmek için bir yol aramaları ve bu yolu bulabileceklerine yönelik inançlarıdır. Umut kavramı,  hem bir duygu, hem bir düşünce, hem de bir inançtır. Kişilik özelliği olarak da değerlendirilebilir. Nitekim pozitif psikoloji çalışmalarında karakter güçlerinden birisi olarak ele alınır. Umut nedir? Peki umut nedir ve nasıl tanımlanmaktadır? Psikoloji alanındaki…

Devamı

Psikolojik İyi Oluşun Kaynakları

Psikolojik iyi oluş kavramı, duygusal ve mental açıdan iyi durumda olmayı ifade eden bir kavramdır. Temel olarak iyi hissetmek ve iyi işlevde bulunmak şeklinde açıklayabileceğimiz bir kavramdır. Literatürde, mutluluk, yaşam doyumu, mental iyi oluş ve duygusal iyi oluş gibi kavramlar psikolojik iyi oluş kavramıyla aynı anlamda kullanılabilmektedir. Psikolojik iyi oluşla kastettiğimiz, ruh sağlığı yerinde insandır. Ancak ruh sağlığı yerinde insan demek yalnızca psikolojik hastalıkları olmayan insan demek değildir. Psikolojik iyi oluş bundan daha fazlasıdır. Kişinin ruh sağlığı sorunlarının olmaması iyidir ancak yeterli değildir. Birey psikolojik sorunlarının olmamasının yanında, kendisini yeterli…

Devamı

Pozitif Psikoloji Üzerine Söyleşi – Diş Dostu Dergisi Haziran 2017

Pozitif psikoloji, bildiğimiz psikolojin ininsanın olumlu özelliklerini ve güçlü yönlerini araştırmayı ihmal ettiği izleniminden yola çıkarak oluşmuş bir dal. Biz de bu konuda merak ettiklerimizi Üsküdar Üniversitesi Öğretim Üyesi Tayfun Doğan’a sorduk. “Pozitif psikoloji” Türkiye için çok yeni bir kavram. Biraz içeriğinden bahsedebilir misiniz? Pozitif psikolojiyi, psikolojinin yeni çocuğu olarak nitelendiriyoruz. Pozitif psikoloji, insanların olumlu yönlerine ve güçlü özelliklerine odaklanan bir yaklaşım. Temel olarak bireylerde yaşam sevincini, mutluluğu, yaşam kalitesini ve psikolojik iyi oluşu artırmaya çalışan bir psikoloji alt dalıdır. Bu amaç doğrultusunda, mutluluk, iyimserlik, umut, affedicilik, yaşamın anlamıve amacı,…

Devamı