Kendini Değerli Hissetmenin Psikolojisi: Öz-Saygı

Öz-saygı

Öz-saygı, adı üstünde kişinin kendisine ve özüne saygı duyması, kendisini değerli, yeterli ve önemli hissetmesidir. Bir başka deyişle öz-saygı, bireyin kendisine karşı duyduğu sevgi, saygı, güven ve beğeni duygularını içermektedir. Kendisine karşı bu şekilde olumlu değerlendirme ve tutum içindeki kişi doğal olarak sevilmeye ve beğenilmeye de layık olduğunu düşünür. Bu yazıda kendini değerli hissetmenin psikolojisini yani öz-saygıyı ele alacağız. Öz-saygı konusu, psikoloji alanında üzerinde en çok araştırma yapılan konulardan birisidir. Alanyazında, öz-değer ve benlik saygısı şeklinde de geçer. Öylesine kritik bir kavramdır ki, ruh sağlığının hem negatif hem de pozitif…

Hayatımla Ne Yapacağımı Biliyorum: Yaşam Amaçları

yaşam amaçları

Hayatta tam olarak başarmak istediğiniz şey nedir? Nasıl değerlendirmek istiyorsunuz hayatınızı? Psikiyatr Toksöz B. Karasu, bir insanın karşısındaki en zor görevin yaşam amacını belirlemek olduğunu söylüyor. Bu zor görevi başardığınızda bir anlamda yönünüzü, rotanızı belirlemiş oluyorsunuz. Aksi takdirde okyanustaki bir yelkenli gibi rüzgârın ve şartların insafına kalmış oluyorsunuz. Rüzgâr ne tarafa götürürse o tarafa gidiyorsunuz. Bazen rüzgâr iyi yerlere de götürebilir ancak rotanızın belli olmaması çoğu zaman beraberinde bir belirsizlik, anlamsızlık, can sıkıntısı ve kaybolmuşluk hissini de getiriyor. Yaşam amaçları ile ilgili konuşmadan önce, sanırım ilk yapılması gereken, hayata ilişkin…

Büyük Mutluluğu Küçük Mutluluğa Tercih Etmek: Öz-disiplin

Öz-disiplin; şu anda istediğiniz şeyle, en çok istediğiniz şey arasında bir seçim yapmakla ilgilidir. Öz-disiplin, irade yönetimi, öz-denetim ya da oto-kontrol birbirlerinin yerine kullanılan kavramlardır ve aşağı yukarı aynı anlamı ihtiva etmektedirler. Duygusal zekanın bir boyutu olarak da değerlendirilen öz-disiplin, hazzı erteleme becerisi olarak da ifade edilebilir ve tatmin edici bir yaşam için hayati öneme haizdir. Öz-disiplin, akademik başarının yanı sıra stresi yönetme konusunda, hedeflere ulaşmada, olumsuz yaşam olaylarıyla başa çıkmada ve sosyal yaşamda anahtar rolü oynayan bir kavram olarak karşımızda durmaktadır.1 Stanford Üniversitesi’nden Mischel Walter 1960’lı yıllarda anaokulu öğrencileri…

Hayata Tutunmak İçin Nedenler

Hayatta kalma güdüsü tüm canlılar için en temel ihtiyaç olarak nitelendirilebilir. Çoğu zaman nedenini bilmeden hayatta kalmaya çalışırız. Her şeye rağmen hayat bize sunulmuş bir armağandır. Bunu hak etmek için herhangi bir şey yapmadık ancak bize sunulmuş bu hediyeyi iyi kullanmak, takdir etmek ve iyi korumakla mükellefiz diye düşünüyorum. Ancak herkes böyle düşünmüyor olmalı ki insan yaşamında “intihar” dediğimiz bir olgu var. İnsanlar çok değişik nedenlerle intihar etmektedirler. İntiharın ruh sağlığı sorunları, sosyal nedenler, fiziksel hastalıklar, biyolojik yatkınlık, geçim zorluğu, başarısızlık, yalnızlık, işsizlik gibi çok farklı nedenleri olabilmektedir. İntihar riski…

Neden Bazı İnsanlar Diğerlerinden Daha Mutludur?

Mutluluk Aile

Zekâ gibi, kilo gibi, zenginlik gibi mutluluk düzeyi de bireyden bireye değişiklik göstermektedir. Kimi insanlar daha mutlu, kimileri ise daha mutsuzdur. Bunun pek çok sebebi olabilir. Çoğu zaman da mutlu insanlara neden mutlu olduklarını sorduğumuzda buna net bir cevap veremezler. “Bilmiyorum öyleyim işte” derler. Bu tür kişileri “sebepsiz mutlular” olarak nitelendirebiliriz.

Duygusal Zekâ Neden Önemlidir?

Duygusal zekâ kavramını mutlaka duymuşsunuzdur. Psikoloji alanında özellikle 90’ların popüler konusuydu. Bugün her ne kadar gündemden düşmüş olsa da yine de önemli bir konu olduğunu düşünüyorum. Zaten sosyal bilimlerde nadiren yeni kavramlar üretilir. Çoğunlukla var olan kavramlar farklı şekillerde ifade edilerek yeni bir kavram gibi sunulur. Duygusal zekâ da bu anlamda yeni şişedeki eski şarap gibidir. Zekâ konusu psikoloji biliminin ilk zamanlarından itibaren ele alınmış ve üzerine çok fazla görüş bildirilmiş bir konudur. Halen de güncelliğini yitirmemiştir. Zekâ ile ilgili araştırmalarda önceleri büyük oranda akademik zeka üzerinde durulmuş ancak ilerleyen…

Psikolojik İyi Oluşun 4 Belirleyicisi

Psikolojik iyi oluş son zamanlarda oldukça gündemde olan bir kavramdır. Gerek akademik çalışmalarda gerekse popüler medyada sürekli karşımıza çıkıyor ve oldukça da geniş kapsamlı bir kavramdır. Bu kavramla aynı ya da yakın anlamda kullanılan pek çok ifade de bulunmaktadır. Örneğin, duygusal iyi oluş, öznel iyi oluş, mental iyi oluş, mutluluk ve yaşam doyumu gibi kavramlar psikolojik iyi oluşla pek çok açıdan benzerlik taşımaktadırlar. Psikolojik iyi oluş düzeyi yüksek birey, aslında ruh sağlığı yerinde insandır.  Psikolojik iyi oluş üzerine araştırmalar yapan psikoloji alanı ise pozitif psikolojidir. Psikolojinin bu yeni alanı 1998…

Pozitif Bir Karakter Gücü Olarak Umut

Pozitif bir karakter gücü olarak umut

Umut nedir? Bir yöne doğru yola çıkıp, yürüyüp yürüyüp, yolun bittiğini, tükendiğini; örneğin bir uçuruma, bir duvara, bir deniz kıyısına dayandığını gören kişi ne yapar? Düşmez, kırılmaz, boğulmazsa, yeni bir yol arar herhalde… Oruç Aruoba, 1992 Umut, insanların sorunlarını çözebilmek ya da arzu ettiklerine ulaşabilmek için bir yol aramaları ve bu yolu bulabileceklerine yönelik inançlarıdır. Umut kavramı,  hem bir duygu, hem bir düşünce, hem de bir inançtır. Kişilik özelliği olarak da değerlendirilebilir. Nitekim pozitif psikoloji çalışmalarında karakter güçlerinden birisi olarak ele alınır. Umut nedir? Peki umut nedir ve nasıl tanımlanmaktadır?…

Psikolojik İyi Oluşun Kaynakları

Psikolojik iyi oluş kavramı, duygusal ve mental açıdan iyi durumda olmayı ifade eden bir kavramdır. Temel olarak iyi hissetmek ve iyi işlevde bulunmak şeklinde açıklayabileceğimiz bir kavramdır. Literatürde, mutluluk, yaşam doyumu, mental iyi oluş ve duygusal iyi oluş gibi kavramlar psikolojik iyi oluş kavramıyla aynı anlamda kullanılabilmektedir. Psikolojik iyi oluşla kastettiğimiz, ruh sağlığı yerinde insandır. Ancak ruh sağlığı yerinde insan demek yalnızca psikolojik hastalıkları olmayan insan demek değildir. Psikolojik iyi oluş bundan daha fazlasıdır. Kişinin ruh sağlığı sorunlarının olmaması iyidir ancak yeterli değildir. Birey psikolojik sorunlarının olmamasının yanında, kendisini yeterli…

Öz-Kaynaklarımız: Karakter Güçleri ve Erdemler

Seligman ve Peterson’un “karakter güçleri ve erdemler” konusuna odaklanma gayretleri, psikolojinin son elli yılındaki en önemli girişimlerden biridir. Howard Gardner Pozitif psikolojinin çıkış noktası, psikoloji biliminin insanın güçlü özellikleri ve erdemlerinden çok, zayıf ve eksik yönlerine daha fazla odaklanmış olmasıdır. Bu itibarla da pozitif psikoloji tanımlanırken, insanların erdemlerine, olumlu ve güçlü özelliklerine odaklanan bir yaklaşım olarak nitelendirilmektedir. İşte burada belirtilen olumlu ve güçlü özellikler “karakter güçleri” olarak ifade edilmektedir. Öz-kaynaklarımız olarak da nitelendirebileceğimiz bu karakter güçleri, pozitif psikolojinin kurucuları olarak kabul edilen M. Seligman ve C. Peterson tarafından ortaya konulmuştur.…