Kişilerarası İlişki Tarzları: Besleyici ve Zehirleyici İlişkiler

Mutluluğunun sürmesini istiyorsan, hayatındakilerin de mutlu olmasına özen göster. Doğan Cüceloğlu Diğer insanlarla ilişkilerimizin niteliği, yaşam kalitemizin belirleyicilerindendir. Nitekim yaşam kalitesi ya da psikolojik iyi oluşla ilgili tüm çalışmalarda kişilerarası ilişkiler önemli bir bileşen olarak yer alır. Yine psikolojik ihtiyaçlarla ilgili ortaya konulan tüm tezlerde, ilişki, bağlanma ve aidiyet ihtiyacı gibi kişilerarası ilişkilerle ilgili ihtiyaçlar vurgulanır. Peki ama nedir ilişkilerimizin kalitesini belirleyen? Bu sorunun cevabı büyük oranda kişilerarası ilişki tarzlarımızda yatıyor. Yani diğer insanlarla nasıl iletişim kurduğumuzla ilgili bir durum. Temelde, insanlarla iki tarzda iletişim kurarız. Bunlar besleyici ya da…

Devamı

İnsan ne ister? Psikolojik İhtiyaçlar

“Psikolojik ihtiyaçların karşılanmaması, sadece çorbayla beslenmek gibidir. Hayatta kalırsınız ancak kendinizi tam olarak beslenmiş hissetmezsiniz.” Dr. Rick Hanson, Beynin Mutluluk Ayarları Kitabı Yazarı İnsan olarak türümüzün ortak psikolojik ihtiyaçlarından bahsedebilir miyiz? Acaba insan ne ister?  Psikoloji alanındaki bilim insanlarının cevap aradığı en temel sorulardan birisi budur. Psikolojinin önde gelenleri, bu soruya farklı cevaplar vermişler. Söz gelimi Freud, insan cinsellik ve saldırganlık güdülerini doyurmak için davranışlarda bulunur demiştir. Viktor Frankl ise, insanı güdüleyen şey yaşamını anlamlı kılma çabasıdır demiş. Hümanist psikologlardan A. Maslow da, insanı güdüleyen şeyin, kendini gerçekleştirme ihtiyacı olduğunu…

Devamı

Acının Dönüştürücü Gücü: Travma Sonrası Gelişim

Friedrich Nietzsche’nin meşhur sözü “Beni öldürmeyen şeyler güçlendirir”. Bu gerçekten böyle midir? İnsanlar nasıl tepki veriyorlar acıya, hastalıklara, işten atılmalara, kayıplara… Travmatik olaylar karşısında ne yapıyorlar? Herkes aynı şekilde mi tepki veriyor travmatik olaylara? Bizleri öldürmeyen acılar, maalesef ki her zaman güçlendirmiyor. Acının ya da travmatik olayın büyüklüğü, kişinin psikolojik sağlamlık düzeyi, metaneti ve daha pek çok etken bizim acı karşısında nasıl tepki vereceğimizin belirleyicisi oluyor. Travmatik olaylar karşısında kişi, acıya yenik düşebiliyor ve travma sonrası stres bozukluğu dediğimiz psikolojik sorunu yaşayabiliyor. Kimi zaman da, travmatik olaydan ve etkilerinden çabuk…

Devamı

Başkası Olma Kendin Ol, Böyle Çok Daha Güzelsin: Özgünlük

Özgünlük (otantiklik) konusu ile en çok ilgilenenler varoluşçu ve hümanist psikologlar olmuştur. Hangi kitapta okumuştum hatırlamıyorum ancak yıllar önce, yalan söylemenin ruh sağlığımıza nasıl bir etkide bulunduğuna dair bir şeyler okumuştum. Orada yalan söylemeden bahsedilirken, yalnızca dille söylenen yalandan bahsetmiyordu. Bir bütün olarak bireyin beden diliyle, davranışlarıyla ve söyledikleriyle sahici olmasından bahsediyordu. Eğer birey, yalan ve yapmacık davranışlar üzerine bir yaşam kurmuşsa, bu onun ruhsal bütünlüğüne zarar verir ve psikolojik sağlığını bozar diye devam ediyordu. Yani özgün olmanın önemini vurguluyordu. Özgün olma, son zamanlarda pozitif psikoloji kapsamında tekrar gündeme gelen…

Devamı

Yaşam Kalitesinin Ölçülmesi ve Değerlendirilmesi

Yaşam kalitesi konusu, pozitif psikolojinin yoğun olarak çalıştığı konulardandır. Konu bireysel olarak ele alınabildiği gibi toplumsal açıdan da ele alınmaktadır. Yani toplulukların, şehirlerin ya da ülkelerin yaşam kalitesi ile ilgili çalışmalar yapılmaktadır. Kaliteli bir yaşam sürüyor musunuz? Yaşam kalitenizin belirleyicileri nelerdir? Bu yazıda bunlara değinmeye çalışacağım. Yaşam kalitesi üzerine önemli çalışmalar yapan bilim insanlarından birisi Robert A. Cummins’dir. Kendisi “Applied Research in Quality of Life” adlı bilimsel derginin kurucusu ve editörüdür. Dergide yaşam kalitesi ile ilgili çalışmalar yayınlanmaktadır. Cummins, yaşam kalitesinin belirleyicisi olarak sekiz alan belirlemiştir. Bu sekiz alanda bireyin…

Devamı

Pozitif Psikoloji Röportajı-Tayfun Doğan

Genel anlamda pozitif psikolojiyi nasıl tanımlarsınız? Pozitif psikoloji, insanların olumlu yönlerine ve güçlü özelliklerine odaklanan bir yaklaşımdır. Ruh sağlığı yerinde insan kimdir? Hayatı yaşamaya değer kılan şeyler nelerdir? İyi, kaliteli ve mutlu bir yaşam mümkün müdür? Bu tür sorulara cevap arayan bir yaklaşımdır. Aslında bu sorular yeni değildir. Pek çok felsefi akım, dinler ve ideolojiler bu tür sorulara cevap aramışlardır. Pozitif psikolojiyi bunlardan ayıran en önemli nokta, bu sorulara bilimsel yöntemlerle cevap aramasıdır. Bu anlamda da pozitif psikoloji tamamen bilimsel yöntemlere dayalı olarak araştırmalar yapar ve veriler ortaya koyar. Bilinenin…

Devamı

Kendini Toparlama Gücü: Psikolojik Sağlamlık

Hacıyatmazları bilir misiniz? Hani şu çocukların oynadığı, bir türlü devrilmeyen, her düşüşünde tekrar kalkan oyuncakları? Bir de dengeli kayıklar vardır. Sallanan ama devrilmeyen ve batmayan kayıklar. Bu hacıyatmazlar gibi ya da kayıklar gibi insanlar da var. Bu insanlar, başlarına kötü bir şey geldiğinde, üzüldüklerinde ya da bir travmaya maruz kaldıklarında sallanırlar ama düşmezler. Bu tür insanların durumunu psikolojik sağlamlık kavramıyla ifade ediyoruz. Psikolojik sağlamlık yerine alanyazında kendini toparlama gücü ya da yılmazlık gibi kavramlar da kullanılıyor. Temel olarak, bireyin esnek olmasını, zorluklar karşısında güçlü kalabilmesini ve yaşanan sarsıntıdan sonra toparlanabilmesini…

Devamı

Şimdide Kalabilme Becerisi: Farkındalık

“Köprüyü geçmişim ama hiç fark etmedim. Ne zaman geçtim hiç hatırlamıyorum bile” “Önümdeki tabaktaki yemek bitmiş ancak, onunla ilgili hiçbir tat hatırlamıyorum” “Arabamı sürüp, kendimi eve attım, ama yoldaki hiçbir şeyi hatırlamıyorum. Sanki ben sürmemişim gibi arabayı” Yukarıdakilere benzer durumları siz de sık sık yaşıyor musunuz? Hızlı ve stresli yaşam, çoğu zaman yaşadığımız an’ı kaçırmamıza neden olabiliyor. Bedenimiz bir yerde bulunurken, ruhumuz ve kafamız başka bir yerde olabiliyor. Ruhumuzu ve bedenimizi şimdiki ana getirebilmek de özellikle öznel iyi oluşumuz (mutluluk) için önem arz ediyor. İşte bunun psikoloji literatüründe bir adı…

Devamı

Pozitif Psikoloji Nedir ve Neden Önemlidir?

Psikoloji biliminin uğraş alanını büyük ölçüde normal dışı davranışlar ve ruh sağlığı bozuklukları oluşturmuştur. Bundan dolayı psikoloji alanında, sorun çözmeye odaklı bir anlayış ön planda olmuştur. İnsanların olumlu-güçlü özelliklerini, potansiyellerini inceleme ve araştırma ise büyük oranda ihmal edilmiştir. Pozitif psikoloji, bireylerin olumsuz, eksik ve sorunlu yönlerinden çok, olumlu özelliklerine, güçlü yanlarına ve erdemlerine odaklanan bir yaklaşımdır. Bu haliyle de geleneksel psikolojinin kullandığı “hastalık modeli ”ne karşılık, “sağlık modeli”ni temel alır. Bu doğrultuda pozitif psikolojinin amaç ve işlevleri, yaşamı değerli ve yaşanmaya değer kılacak şeyleri araştırmak, insanların olumlu ve güçlü özelliklerine…

Devamı

Mutluluk En İyi İlaçtır

Mutluluk, sağlığın en üst düzey formudur. Dalai Lama Bugün pek çok araştırma sonucuna dayalı olarak biliyoruz ki stres, öfke, kaygı gibi olumsuz duygular ve durumlar hem ruh sağlığımızı hem de fiziksel sağlığımızı olumsuz etkilemektedir. Hastalıkların zihinsel nedenleri üzerine yapılan araştırmalar, bize her fiziksel hastalığın arkasında aşılamayan ve çözülemeyen bir psikolojik sorunun olduğunu gösteriyor. Aslında bu durumu, kadim kültürümüzde atalarımız da çok güzel ifade etmişler. “Duvarı nem, insanı gam yıkar” demişler. Bir sıkıntıları bittiğinde “Omuzumdan dağlar gibi yükler kalktı” demişler. Büyük ozan Neşet Ertaş, Zahidem türküsünde “Zahide kurbanım ne olacak halim…

Devamı